محصولات محلی و ارگانیک گلپایگان و خوانسار1

محصولات محلی گلپایگان و خوانسار

فرش گلپایگان

فرش های گلپایگان

تولدی دوباره با نام «ویس »

در تاریخ قالی‌بافی گلپایگان، نام یک نوع فرش خاص، بیش از همه می‌درخشد: فرش «ویس و یاوری». این نوع فرش که با پشم مرغوب گوسفندان بومی منطقه، رنگ‌های دندانه و نخ‌های باکیفیت بافته می‌شود، به دلیل استقامت و دوام فوق‌العاده‌اش شهرت دارد. اما بخش جذاب ماجرا، اصلاح و احیای این هنر در دوره معاصر است. شخصیت‌هایی همچون «حاج محمود آقا یاوری» و «محمود آقای ویس» با استفاده از نقشه‌های اصیل و مرغوب، تحولی شگرف در کیفیت و نقشه فرش گلپایگان ایجاد کردند. آن‌ها با بهره‌گیری از رنگرزی‌های گیاهی و طرح‌های نابی که وام‌گرفته از معماری اصیل ایرانی بود، توانستند این هنر را در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی به اوج برسانند؛ تا جایی که فرش «ویس و یاوری» به برندی معتبر و الگویی برای سایر بافندگان منطقه تبدیل شد.

معماری کهن ایران در بافت یک قالی؛ نقشه‌ها و طرح‌ها

وقتی به یک فرش دستباف گلپایگان نگاه می‌کنید، گویی دارید به نقشه یک باغ ایرانی یا کاخی باشکوه خیره می‌شوید. رایج‌ترین و اصیل‌ترین نقوش فرش گلپایگان از دل معماری و هنر سنتی ایران بیرون آمده است-10:

  • لچک و ترنج (طرح باغ ایرانی): پرطرفدارترین و فراوان‌ترین نقش قالی‌های گلپایگان. ترنج در مرکز قالی نماد استخر و باغ زیبای ایرانی است و چهار لچک در گوشه‌ها، درختان اطراف آن را تداعی می‌کنند.

  • شاه‌عباسی و اسلیمی: این نقوش که از گل‌های معروف دوران صفوی الهام گرفته شده، در قاب‌های مختلف و با ظرافتی مثال‌زدنی بافته می‌شوند و نمایی مجلل و کلاسیک به فضا می‌بخشند.

  • افشان: برخلاف تقارن سفت و سخت طرح لچک‌ترنج، طرح افشان حال و هوایی رمانتیک و شاعرانه دارد. گل‌ها و برگ‌ها به صورت پراکنده و در هم تنیده در سراسر قالی جاری هستند.

  • هندسی: گونه‌ای دیگر از قالی‌های گلپایگان که ریشه در بافت روستایی و عشایری منطقه دارد.

تابلویی از جنس رنگ‌های طبیعی

یکی از ویژگی‌هایی که فرش گلپایگان را از سایر رقبا متمایز می‌کند، پایبندی تاریخی آن به رنگرزی طبیعی و گیاهی است. رنگی که در بافت این فرش‌ها به کار می‌رود، از دل طبیعت و با استفاده از گیاهانی همچون روناس (برای قرمز لاکی)، پوست گردو (برای قهوه‌ای و عنابی)، نیل (برای آبی‌های آسمانی) و اسپرک (برای زردهای آفتابی) استخراج می‌شود. این سنت دیرینه باعث می‌شود که فرش‌های گلپایگان نه تنها درخشان‌تر و چشمنوازتر باشند، بلکه در طول سال‌ها و حتی قرن‌ها، هیچ‌گاه رنگ نبازند و همچون روز اول، زنده و باطراوت باقی بمانند.
راز ماندگاری؛ کیفیت در تار و پود
اگر به دنبال فرشی می‌گردید که داستان‌های زیادی برای گفتن داشته باشد و سال‌ها در خانه شما بماند، فرش گلپایگان یک گزینه عالی است. این قالی‌ها از جمله فرش‌های سبک شهری با بافتی متراکم و فشرده هستند که در دسته فرش‌های «فارسی‌باف» با گره نامتقارن قرار می‌گیرند. این سبک بافت ظریف‌ترین و فشرده‌ترین نوع گره‌زنی محسوب می‌شود. جنس پرز آن از مرغوب‌ترین پشم‌های منطقه است و تار و پود آن نیز از نخ پنبه تهیه می‌شود. رجشمار این فرش‌ها معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ رج (در ۶/۵ سانتی‌متر) است که بافتی نسبتاً ظریف و باکیفیت را نوید می‌دهد.
استادان و برندهایی که تاریخ ساز شدند
اعتبار کنونی فرش گلپایگان مرهون تلاش استادان و برندهای بزرگی است که در این عرصه فعالیت داشته‌اند. شرکت سهامی فرش گلپایگان یکی از این ارکان مهم بود که نقش بسزایی در سازماندهی و ارتقای کیفیت بافت داشت. علاوه بر آن، انجمن وردپاتکان گلپایگان نیز به‌عنوان یک نهاد صنفی، همواره پشتیبان هنرمندان بوده است. در میان هنرمندان این دیار، چهره‌های درخشان زیادی وجود دارند. خانواده «توسلی» و به‌ویژه استاد علی توسلی و محمدرضا توسلی که در عرصه نقشه‌کشی و طراحی نقوش بدیع، دستی بی‌نظیر داشتند. همچنین استادان نامدار دیگری همچون حیدر نیکنامی، استاد علی مختاری گلپایگانی (که بیش‌تر او را با هنر منبت می‌شناسیم اما در عرصه فرش نیز صاحب‌نظر بود) و استاد غدیری، هر کدام نقشی بی‌بدیل در اعتلای هنر قالی‌بافی این شهر داشته‌اند.
فرش گلپایگان؛ مرواریدی در بازار امروز
بازار فرش گلپایگان روزگاری چنان رونقی داشت که در اوایل دهه ۷۰ خورشیدی، رتبه نخست صادرات و تولید فرش دستباف کشور را از آن خود کرده بود. متأسفانه امروز، فرش گلپایگان نیز مانند بسیاری از هنرهای سنتی، با رکود بازار و کاهش متقاضیان مواجه است. همین موضوع باعث شده یافتن یک فرش دستباف اصیل از این شهر، کمی دشوارتر شود. با این حال، با ظهور فروشگاه‌های اینترنتی معتبر، امکان خرید مستقیم از بافندگان گلپایگانی فراهم شده است.
ننه‌گلپا؛ داستانی برای گفتن، قالی برای ماندن

در دل کوچه پس کوچه‌های بازار قدیمی فرش گلپایگان، «ننه‌گلپا» نامی آشنا و صمیمی است. مادرانی که سال‌ها پشت دار قالی نشستند و با نگاه مهربانشان، هنر بافتن نقش و نگار را به دختران و نوه‌های خود آموختند. برند **«ننه‌گلپا» ** با همین حس و حال عاشقانه پا به عرصه گذاشته است. ما صادقانه و با عشق، دست‌ساخته‌های نسل‌های مختلف هنرمندان گلپایگانی را گردآوری کرده‌ایم تا شما را با اصیل‌ترین قالی‌های دستبافت این شهر آشنا کنیم. اگر به دنبال یک اثر هنری نفیس هستید که روایتگر اصالت و تاریخ باشد، «ننه‌گلپا» همراه مطمئن شماست.

پیمایش به بالا